بسم الله الرحمن الرحیم اَللّهُمَّ كُنْ لِوَلِيِّكَ الْحُجَّةِ بْنِ الْحَسَنِ صَلَواتُكَ عَلَيْهِ وَعَلى آبائِهِ في هذِهِ السّاعَةِ وَفي كُلِّ ساعَةٍ وَلِيّاً وَحافِظاً وَقائِداً وَناصِراً وَدَليلاً وَعَيْناً حَتّى تُسْكِنَهُ أَرْضَكَ طَوْعاً وَتُمَتِّعَهُ فيها طَويلاً.
دسترسی سریع




آمار بازدید
 بازدید این صفحه : 1590
 بازدید امروز : 140
 کل بازدید : 1488302
پنج شنبه ٢٣ آبان ١٣٩٨
رضا کیانی راد

بسم الله الرحمن الرحیم
بایدها ونبایدهای حوزویان در عرصه هنر

رضا کیانی راد


سؤال اصلی این نوشتار این است :آيا ضروري است كه روحاني علاوه بر بكارگيري شيوه‌هاي سنتي تبليغي ، آشنا به هنر باشد و در تبليغ از آن استفاده كند يا خير؟ چرا؟
مخاطب شناسی تبلیغی
يكي از عوامل اساسي در موفقيت مبلغ، شناسايي و تحليل مخاطب از نظر فرهنگي، سني، اجتماعي، جنسي، جغرافيايي، نيازهاي روحي و رواني و تقسيم آنان به گروه‌هاي مختلف و فراهم نمودن محتواي تبليغ متناسب با نياز آنها و ارائه آن به صورت جذاب و دلپذير مي‌باشد.
رسالت روحانیت شیعه
 روحانيت شيعه مسئووليت بسيار سنگين و تاريخي در عرصه تبليغات ديني دارد. و براي انجام اين وظيفه و رسالت خطير بايستي خود را مجهز به علوم و فنون مختلف از قبيل روانشناسي، جامعه‌شناسي، هنر و ... نمايد.و نبايد تنها به شيوه‌هاي تكراري كه زحمت مطالعه ندارد بسنده كند كه در اينصورت مخاطبان زيادي نخواهد داشت بلكه با كوشش و نگرش محققانه، زيباييهاي اسلام را به ديگران نشان دهد چنانكه حضرت امام رضا (ع) مي‌فرمايند «فان الناس لو علموا محاسن كلامنا لا تبعونا» . «اگر مردم زيبائيهاي سخنان ما را بدانند از ما تبعيت مي‌كنند. »
با تحولات زمان و دگرگوني‌هايي كه در مقتضيات پديد مي‌آيد. نسل‌هاي بشري تغيير مي‌كنند و با پيشرفتهاي گسترده‌اي كه در علوم مختلف صورت گرفته سطح علمي، آگاهي و حتي ذائقه مردم نيز متحول شده و از آنجايي كه تبليغ يعني رساندن و در هر شرايطي نحوه رساندن به گونه‌اي است لذا ديگر نمي‌توان صرفاً با ابزار سنتي پيام دين و انقلاب را به ديگران منتقل كرد بلكه بايستي با ابتكار، سليقه و تحليل مخاطبين، زمان و مكان و با استفاده از شيوه‌هاي جديد و جذاب اطلاع‌رساني زيبائيهاي اسلام را به مردم نشان داد . يكي از شيوه‌هاي بسيار مفيد و تأثيرگذار تبليغ و القاي غيرمستقيم معارف اسلامي ،هنر است. زیراانسان به صورت فطری هنر دوست است و از هنر لذت مي‌برد از مطالب خشك و يكنواخت متنفر است. حال اگر تبليغ دين صرفاً با ارائه مطالب پيچيده، خشك و فاقد جذابيت صورت بگيرد باعث رويگرداني عده ی زیادی از مجالس سخنرانی و حوزه های مرتبط با تبلیغات ديني خواهد شد. چنانچه حضرت رسول اكرم (ص) مي‌فرمايند:
«لا تحدثوا الناس بما لايعرفون أتحبون ان يكذب الله و رسوله
«براي مردم چيزي نگوئيد كه قدرت شناخت آن را ندارند آيا دوست مي‌داريد كه خدا و رسول او مورد تكذيب قرار گيرند. 
تهدیدهاو راه مقابله باآن
اكنون در شرايط استثنايي به سر مي‌بريم از طرفي جنگ ما از ماهيت نظامي به فرهنگي تغيير يافته از سوي ديگر با توجه به چالشي كه انقلاب اسلامي براي نظام سلطه ايجاد كرده سبب شده كه دشمنان تمام قدرت خود را براي مقابله با نظام مقدس جمهوري اسلامي متمركز، هماهنگ و همسو نمايند. بدون شك غرب به اين نتيجه رسيده كه از راه نظامي نمي‌توان با اين نظام مقابله كرد. لذا در عرصه فرهنگي و رسانه‌اي برنامه‌هاي گسترده و پيچيده‌اي را طراحي و اجرا مي‌كند.به عنوان مثال از هنر در شكل‌هاي مختلف فيلم، كارتون، تئاتر، نقاشي، گرافيك، خوشنويسي، مسابقه، معما، بازي و سرگرمي و ... به بهترين صورت در جهت انحراف و تخريب فرهنگي ساير ملت‌ها خصوصاً جوامع اسلامي استفاده مي‌كنند.و در کنار این هجمه فرهنگی که دلسوزان اسلام را نگران کرده، با کمال تأسف عده ای اصلاً به فكر معرفي اسلام با لحاظ مقتضيات زمان و مخاطبين خود نيستند و صرفاً به امور جزيي و كم اهميت اكتفانموده اند و باعث شده‌اند اين تصور در عده‌اي بوجود آيد که اسلام در بسياري از حوزه‌ها حرفي براي گفتن ندارد. قطعاً اين گروه از مبلغين ضربه‌اي كه به اسلام مي‌زنند كمتر از دشمنان خارجي نيست و ندانسته در راستاي تحقق مقاصدشوم دشمنان گام بر مي‌دارند.  از اين‌رو بهره‌گيري مبلغ از هنر به عنوان ابزار ارتباط، تعاطف و تعامل با مردم در تبليغات ضرورت دارد و اگر قرار باشد تبليغ به خوبي انجام گيرد از فنون هنري بي‌نياز نيست. تولستوي مي‌گويد: «كار هنر اين است كه آنچه را در قالب استدلال و تعقل نامفهوم و دور از دسترس باقي مي‌ماند مفهوم مي‌سازد و در دسترس همگان قرار دهد.
بنابراين وظيفه اصلي مرزبانان دين و فرهنگ اسلامي ً اصل عمل تبليغي نيست. بلكه تبليغ هوشمندانه، هدفمند و برنامه‌ريزي صحيح بر پايه تعاليم نوراني اسلام مطابق با مقتضیات زمان می باشد، زيرا اسلام گنجينه‌اي است كه براي هر عنصر زمينه ارزشمندي با خود دارد. از اين رو نوآوري در عرصه تبليغات اعم ازمحتوا و يا شيوه های عملي مي‌تواند مخاطبين تبليغ را مجذوب اسلام كند. البته اين به معناي تحريف نيست بلكه منظور شيوه و عرضه كردن است
فرصت‌ها
با مطالعه تاريخ اسلام و حتي تاريخ بشري به جر‌أت مي‌توان گفت فرصتي كه امروز روحانيت براي تبليغ دين پيدا كرده در طول تاريخ اسلام و حتي در طول تاريخ نه در دوران ائمه اطهار(ع) و نه بعد از آن براي علما پيدا نشده بود. در این خصوص امام خميني(ره) فرموده‌اند: «از اين بعد كه هيچ عذري نه من دارم و نه شما و نه هيچ روحاني و نه هيچ نويسنده‌اي و نه هيچ گوينده، بايد ما براي ادامه اين فريضه الهي، براي ادامه انقلاب اسلامي و جمهوري اسلامي كوشش كنيم و كوششمان را افزون كنيم. »
رهبر معظم انقلاب اسلامي (مدظله) نیز درباره فضاي حاكم در رژيم پهلوي در زمينه تبليغات مقايسه آن با وضعيت كنوني فرموده‌اند: «ما در دوران اختناق، وقتي كه با فضلا و طلاب و آن كساني كه در آن روزها، مسائل نويی اسلامي به ذهنشان مي‌رسيد درد دل مي‌كرديم و حرف مي‌زديم، تأسف مي‌خورديم كه ما چرا يك ايستگاه راديو نداريم» 
سخن آخر:
انقلاب ايران اگر در آينده بخواهد برسد و همچنان پیروزمندانه به پيش برود مي‌بايد باز هم روي دوش روحانيون و روحانيت قرار داشته باشد. اگر اين پرچمداري از دست روحانيت گرفته شود و به دست به اصطلاح روشنفكران بيفتد. يك قرن كه هيچ، يك نسل كه بگذرد اسلام به كلي مسخ مي‌شود(شهید مطهری) بنابراین در صورت عدم تداوم تبليغ موثر از سوي روحانيت درخت انقلاب خشك و هدايت جامعه به دست به اصطلاح روشنفكران مي‌افتد و معلوم نيست كه چه بلايي بر سر اسلام بيايد.